📘 Poradnik Abyssos: Jak zapisywać dialogi?

Rozdział 1: Podstawy zapisu dialogów w prozie

Dialogi są krwiobiegiem narracji. To właśnie dzięki nim postacie nabierają życia, a świat staje się bardziej wiarygodny. Ale nawet najlepiej napisany dialog straci na sile, jeśli zostanie zapisany w sposób nieczytelny lub niezgodny z przyjętymi normami.

W Wydawnictwie Abyssos stosujemy półpauzy (–) do wprowadzania kwestii mówionych. Oto zasady, które pomogą Ci poprawnie zapisywać dialogi.

✅ Zasada 1: Każda wypowiedź rozpoczyna się półpauzą i zapisywana jest w nowej linijce

Przykład:

– Nie spodziewałem się, że wrócisz tak szybko.
– Nie miałem powodu, żeby zostawać dłużej – odparł.
– A co z resztą? – zapytała z niepokojem.

Komentarz:
Każda nowa wypowiedź nowego bohatera zaczyna się od półpauzy (–), a nie od myślnika (-) czy pauzy (—). Nowa linia oznacza zmianę mówiącego.

✅ Zasada 2: Czynności lub opisy po wypowiedzi oddzielamy przecinkiem

Przykład:

– To nie jest dobry pomysł – powiedziała cicho.
– Wiem, ale nie mamy wyboru – odpowiedział.

Komentarz:
Czasowniki mówienia (np. powiedział, zapytała, odparł) traktujemy jako część zdania dialogowego, więc poprzedzamy je przecinkiem, a po nich nie stawiamy kropki (zdanie kończy się po czasowniku).

✅ Zasada 3: Gdy narracja przerywa dialog – kontynuacja zaczyna się od małej litery

Przykład:

– Musimy się spieszyć – powiedział – bo inaczej nie zdążymy.

Komentarz:
Jeśli dialog jest przerywany w środku wypowiedzi, druga część po narracji zaczyna się małą literą, chyba że jest to zdanie samodzielne.

✅ Zasada 4: Gdy dialog dzieli się na dwa osobne zdania – drugie zaczyna się wielką literą

Przykład:

– Nie wiem, co mam robić – powiedziała. – Może ty masz jakiś pomysł?

Komentarz:
Tutaj po „powiedziała.” pojawia się kropka, bo mamy do czynienia z dwoma osobnymi zdaniami. Drugie zdanie zaczynamy wielką literą.

✅ Zasada 5: Gdy wypowiedź kończy się znakiem zapytania, wykrzyknikiem lub wielokropkiem

Przykład:

– Serio?! – krzyknął.
– Gdzie on jest? – zapytała z niepokojem.
– No wiesz… – mruknął, nie kończąc zdania.

Komentarz:
Znak interpunkcyjny (?!…) zastępuje przecinek, więc nie trzeba już dodawać przecinka przed czasownikiem mówienia.

✅ Zasada 6: Gdy tekst nie jest kwestią mówioną, nie poprzedzamy go półpauzą

Przykład:

Wszedł do pokoju, a cisza aż dzwoniła w uszach.
– Jesteś spóźniony – powiedziała matka.
Pokręcił głową, ale nie odpowiedział.

Komentarz:
Półpauzy używamy tylko do wypowiedzi dialogowych. Opisy, myśli narratora czy działania bohaterów zapisywane są klasycznie, bez półpauzy.

✅ Zasada 7: Dłuższy monolog jednej postaci — każda nowa linia z półpauzą, ale tylko ostatnia z końcowym znakiem

Przykład:

– To nie tak, jak myślisz.
– Próbowałem. Naprawdę próbowałem.
– Ale nic się nie zmienia…

Komentarz:
Jeśli jedna postać mówi przez kilka linijek, każdą linię zaczynamy od półpauzy, ale kropkę, pytajnik lub wykrzyknik dajemy tylko na końcu wypowiedzi.

🖋 Na co jeszcze uważać?

  • Nie nadużywaj narracji przerywającej wypowiedzi, np. „– powiedział –”. Lepiej zachować rytm dialogu.

  • Unikaj powtórzeń czasowników mówienia. Zamiast „powiedział/powiedziała” stosuj też: szepnął, krzyknęła, mruknął, zapytała, odparła itp.

  • Nie tłumacz zbyt dosłownie emocji. Czasem ton wypowiedzi mówi więcej niż przymiotnik.