Postać literacka nie musi być „realistyczna” — ale musi być wiarygodna. Czytelnik może bez problemu uwierzyć w cybernetycznego mnicha albo ducha zamieszkującego zegarek — pod warunkiem, że postać ta działa zgodnie z logiką własnego świata i osobowości.

Nie chodzi więc o „prawdopodobieństwo życiowe”, ale o wewnętrzną spójność i wzbudzenie emocji.

1. Wiarygodność to konsekwencja

Każda postać powinna mieć:

  • motywację (dlaczego robi to, co robi?),

  • cel (co chce osiągnąć?),

  • konflikt (co ją powstrzymuje?),

  • zmianę (czy się uczy, czy upada?).

📌 Jeśli twoja postać zabija bez cienia wahania w rozdziale 3, nie może w rozdziale 10 załamywać się na widok krwi – chyba że wyraźnie przechodzi wewnętrzną przemianę.

2. Daj swojej postaci rysy i cienie

Zbyt idealna postać nuży. Zbyt zła – nudzi. Prawdziwa postać to splot sprzeczności.

🔸 Bohater może być odważny, ale niezdolny do wyrażenia uczuć.
🔸 Antagonista może być okrutny, ale kochać dzieci.
🔸 Postać może pragnąć wolności, ale sabotować swoje wybory.

To właśnie pęknięcia tworzą światło.

3. Mów mniej. Pokaż więcej.

Nie pisz:

Maria była silna psychicznie.

Pokaż:

Maria siedziała na szpitalnym korytarzu. Nie płakała. Liczyła kafelki na ścianie.

4. Głos i sposób mówienia

Każda postać powinna mieć własny głos — styl wypowiedzi, tempo mówienia, typ słownictwa.

– Wychodzimy. Teraz. – versus – Och, czy nie byłoby rozsądnie rozważyć inne wyjście, zanim…

📌 Niech nie wszyscy mówią jak Ty.

5. Przeszłość tworzy teraźniejszość

Zanim zaczniesz pisać, zapytaj:

  • Czego ta postać najbardziej żałuje?

  • Co uważa za swoją największą siłę?

  • Co ukrywa przed innymi?

  • Kto ją ukształtował?

📌 Nie musisz tego wszystkiego pokazywać — ale Ty musisz to wiedzieć.

6. Test wiarygodności

Zadaj sobie pytanie:
„Czy postać może działać inaczej, niż ja bym chciał?”

Jeśli tak — to dobrze. To znaczy, że jest kimś więcej niż narzędziem fabuły.
Postać, która się „stawia”, to postać żywa.

7. Czytelnik kocha emocje, nie opisy

To nie to, co robi postać, jest najważniejsze — ale jak się z tym czuje.

Nie: Zabił strażnika.
Tylko: Zabił go. Ręce mu drżały. Nie wiedział, czy to z obrzydzenia, czy z ulgi.

Ćwiczenie praktyczne

Wybierz jedną ze swoich postaci i odpowiedz na trzy pytania:

  1. Co zrobiłaby, gdyby obudziła się z nożem w dłoni, obok ciała?

  2. Czego nigdy nikomu by nie powiedziała, choć bardzo chce?

  3. Co byłoby dla niej najgorszą możliwą stratą?

Jeśli znasz odpowiedzi — masz postać, która żyje.